Şeyh Said Havva'ya Göre Ruhi Terbiye ve Tezkiye
Şahsiyet İnşası ve Tezkiye Mektebi: Said Havva’nın (rahimullah) Terbiye Metodu
Said Havva yalnızca eserler yazan bir âlim değildi. O; şahsiyet yetiştiren, dava adamı inşa eden, ilim ile tezkiyeyi aynı potada eriten bir mürebbiydi. Onun terbiye anlayışı, sadece bilgi vermeye değil; insanın kalbini, ahlakını, iradesini ve sorumluluk şuurunu inşa etmeye dayanıyordu. Onun eğitim metodunda öne çıkan bazı temel esaslar şunlardı:
1. Şefkatli, Vakur ve İlkeli Bir Terbiye Anlayışı
Şeyh Said Havva (rahimullah), insanlara yakın, samimi, cömert ve mütevazı bir şahsiyetti. Çevresindeki insanlarla kolay iletişim kurar; ailesine, çocuklarına, talebelerine ve kardeşlerine karşı yumuşak davranırdı. Ancak şer‘î ölçüler ve İslâmî edep ihlal edildiğinde tavrı nettir. Böyle durumlarda kararlılık gösterir, yanlışın normalleşmesine müsaade etmezdi.
Buna rağmen son derece sabırlıydı. Yorulduğu zamanlarda bile karşısındaki insanı kırmamaya dikkat eder; misafirini rahat ettirmeye ve ona fayda sağlamaya gayret ederdi.
2. Küçük Hataları Önemserdi
Şeyh (rahimullah), küçük yanlışların zamanla büyük günahlara kapı araladığını düşünürdü. Bu sebeple insanları sürekli şu konularda uyarırdı:
- Harama bakıştan sakınmak
- İbadete önem vermek
- Gece namazına yönelmek
- Misafire ikramda bulunmak
- Güzel ve yumuşak konuşmak
- Verilen sözü tutmak
- Konuşurken ölçülü ve dikkatli olmak
Ona göre tezkiye, yalnızca büyük günahlardan uzak durmak değil; günlük hayatta ince ahlakı yaşayabilmekti.
3. Şahsiyet ve Sorumluluk Eğitimi
Şeyh Said Havva (rahimullah), özellikle şu ahlakların inşasına önem verirdi:
- Cesaret
- Sabır
- Hilm
- Sorumluluk şuuru
- Cömertlik
- Vakarlı duruş
Çocuklarının ve talebelerinin hayatını yakından takip ederdi. Namazlarını takip ettiği gibi eğitimlerini, ahlaklarını ve arkadaş çevrelerini de önemserdi. Çünkü ona göre dengeli bir Müslüman; ibadeti, ahlakı, ilmi ve sorumluluğu birlikte taşımalıydı.
4. İlim, Tezkiye ve Daveti Birleştiren Sistem
Şeyh (rahimullah), terbiye anlayışını sadece bireysel ibadete indirgemezdi. O; ilim, tezkiye ve daveti birlikte ele alan bir sistem kurmaya çalıştı.
Talebelerini:
- Kalbî olgunluğa ulaşmaya,
- Faydalı şer‘î ilim öğrenmeye,
- Yüksek himmet sahibi olmaya,
- Allah (azze ve celle) için fedakârlık yapmaya,
- Davet ve cihad şuurunu anlamaya teşvik ederdi.
Ayrıca Kur’ân-ı Kerîm’in ezberlenmesine, sünnet bilgisinin korunmasına ve Arapça’nın sağlam öğrenilmesine büyük önem verirdi. Çünkü bunları, âlim ve dava adamının vazgeçilmez azığı olarak görürdü.
5. Sabırlı ve Sürekli Eğitim Metodu
Şeyh Said Havva’nın (rahimullah) eğitim metodunda süreklilik vardı. Hataları anlık öfkeyle değil; sabırla düzeltmeye çalışırdı. Yanlışı işaret eder, tekrar tekrar nasihat eder, acele cezaya yönelmezdi. Ancak uyarılara rağmen yanlışta ısrar edilirse disiplin uygulardı.
Bununla beraber cezanın ardından gönül almayı, barışmayı ve muhabbeti yeniden kurmayı ihmal etmezdi.
6. Gençlerle Yakından İlgilenirdi
Şeyh (rahimullah), özellikle gençlerle ilgilenirdi. Onların fikirlerini dinler, soru sormalarını teşvik eder ve düşünme kabiliyetlerini geliştirmeye çalışırdı. Gençliğin enerjisini bastırmaya değil; yönlendirmeye çalışırdı. Bu sebeple onun meclisleri sadece ders halkası değil; aynı zamanda fikir ve şahsiyet inşa merkezleriydi.
7. Vakit Disiplini ve Bereket Şuuru
Şeyh Said Havva (rahimullah), vakit disiplinine büyük önem verirdi. Talebelerine ve çocuklarına zamanın bereketinin planlı yaşamaktan geçtiğini öğretirdi. Ona göre dağınık bir hayat, dağınık bir şahsiyet üretirdi.
Şeyh Said Havva’nın (rahimullah) Tavsiye Ettiği Başlıca Tezkiye Vesileleri
- Her Müslümanın öğrenmesi gereken temel şer‘î ilimleri öğrenmek
- Salih insanlarla ve rabbânî âlimlerle beraber olmak
- İslâm için çalışanlarla beraber yürümek
- Nefisle mücadele etmek ve hevâya karşı direnmek
- Kur’ân-ı Kerîm’i sürekli okumak ve tefekkür etmek
- Günlük zikirlere devam etmek
- Gece namazını ihmal etmemek
- Oruç ibadetine önem vermek
- Allah’ın (azze ve celle) murakabesini hissetmek
- Güzel ahlakı kuşanmak
- Riya, kibir ve gurur gibi kalbî hastalıklardan arınmaya çalışmak
- Müslümanlara hizmet etmek ve tevazu sahibi olmak
İlim Talebesine Özel Bir Uyarı
Şeyh Said Havva’nın (rahimullah) özellikle ilim talebelerine yaptığı dikkat çekici tavsiyelerden biri şuydu:İlim tahsili döneminde gereğinden fazla sosyal ilişki kurmamak. Çünkü fazla sosyal meşguliyet:
- İlimden uzaklaştırır,
- Tezkiyeyi zayıflatır,
- İbadet disiplinini düşürür,
- Kur’ân ile bağı azaltır,
- Himmeti dağıtır.
Bu sebeple o, ilim yolcusunun vaktini ve kalbini korumasını önemli görürdü.
Yorum Gönder