Hangi Rakamın Peşindeyiz?

İnsan, hayatı boyunca rakamlarla yaşar. Sabah uyandığında saate bakar, işe giderken yolun kaç kilometre olduğunu hesaplar, markette fiyat etiketlerini karşılaştırır, ay sonunda maaşını ve banka hesabındaki bakiyeyi inceler. Bir esnaf sattığı malın maliyetini bilir, bir tüccar kâr oranını hesap eder, bir muhasebeci en küçük hesap hatasını bile fark etmeye çalışır.

Çünkü insan, değer verdiği şeyin hesabını yapar. Bugün dünyanın neresine gidersek gidelim değişmeyen bir gerçek vardır: Rakamlar hayatı yönetmektedir. Ekonomi rakamlarla konuşur, ticaret rakamlarla yürür, şirketler başarılarını, devletler ise kalkınmalarını rakamlarla açıklar. İnsanlar da çoğu zaman hayatlarını rakamlarla değerlendirir: Maaşı ne kadar? Evin değeri kaç lira? Arabanın piyasa fiyatı nedir? Bankada ne kadar birikimi var? Bütün bu soruların ortak noktası, rakamların insan zihnindeki sarsılmaz değeridir.

Bu durum aslında fıtrata aykırı değildir; çünkü rakamlar, çoğu zaman değeri anlamanın en kolay yollarından biridir. Bir insanın elindeki yüz lira ile bin lira aynı değildir; bir ürünün yüzde elli indirimde olması onu daha cazip hâle getirir. İnsan, kazancının arttığını gördüğünde sevinir, zarar ettiğini gördüğünde üzülür. Çünkü rakamlar onun için sadece kuru birer sayı değil, aynı zamanda bir yaşam standardı ve anlam taşır. Fakat tam da burada kendimize sormamız gereken önemli bir soru karşımıza çıkıyor: Biz gerçekten hangi rakamın peşindeyiz?

Bu soru, sadece ekonomik hayatimizi değil, imanımızı ve kulluğumuzu da doğrudan ilgilendiren bir sorudur. Dikkat edersek, dünya hayatına ait en küçük rakamları bile hayati önemseyen insan, Allah'ın (azze ve celle) ve Resûlü'nün (sallallahu aleyhi ve sellem) haber verdiği sevap rakamlarına aynı hassasiyetle yaklaşmamaktadır. Bir markette kasiyer yanlışlıkla bize on lira eksik para verse bunu hemen fark ederiz. Bir bankanın hesabımızdan haksız yere küçük bir miktar para çekmesi günlerce zihnimizi meşgul edebilir. Bir telefonun ekranı kırıldığında tamir ücretini araştırır, en uygun fiyatı bulmaya çalışırız. Çünkü bütün bunların maddî bir karşılığı vardır ve biz o karşılığı somut olarak önemseriz.

Peki ya manevî kazançlarımız? Bir gün içerisinde kaç sevap kazanabileceğimizi hiç hesap ediyor muyuz? Kaç sevabı kendi elimizle kaçırdığımızı hiç düşünüyor duyuz?

Aslında Kur'an ve sünnet, mümini tam olarak bu muhasebeyi yapmaya davet etmektedir. Rabbimiz Kerim Kitabında bizi uyararak şöyle buyurmaktadır:

"Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakının ve herkes yarın için önceden ne gönderdiğine bir baksın." (Haşr Suresi, 18. Ayet)

Bu ayet-i kerime, zihnimizi dünya hesaplarından çekip bizi ahiretin büyük muhasebesine yönlendirir. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) de Kur'an okumanın faziletini anlatırken bu hesabı somutlaştırarak şöyle buyurmuştur:

"Kim Allah'ın kitabından bir harf okursa ona bir hasene vardır. Her hasene ise on katıyla karşılık görür. Ben 'Elif Lâm Mîm' bir harftir demiyorum. Bilakis Elif bir harftir, Lâm bir harftir, Mîm de bir harftir."  (Tirmizî, Fezâilü’l-Kur’ân 16)

Bu hadisi çoğumuz biliriz ancak üzerinde yeterince düşünmeyiz. Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) burada yalnızca Kur'an okumanın faziletini anlatmıyor, aynı zamanda mümine muazzam bir değer ölçüsü öğretiyor. "Elif" bir harftir, "Lâm" bir harftir, "Mîm" bir harftir. Her biri on hasene ise, sadece bu üç harfi okumak otuz hasene demektir.

Şimdi aynı örneği dünya üzerinden düşünelim: Birisi size, "Şu üç kelimeyi söylediğin her seferinde hesabına otuz lira yatırılacak" dese ne yaparsınız? Bunu bir defa mı söylersiniz, yoksa gün içerisinde defalarca tekrar etmek için fırsat mı ararsınız? Kazancın farkında olduğunuz için muhtemelen dilinizden düşürmezsiniz. Fakat aynı insan, Allah'ın (azze ve celle) vaat ettiği otuz haseneyi aynı heyecanla karşılamayabiliyor. Bunun sebebi hadisin bilinmemesi değildir.

Asıl sebep, dünya rakamlarının zihnimizde oluşturduğu somut etkinin, ahiret rakamlarında oluşmamasıdır.

İşte tam bu noktada iman devreye girer. Mümin, sadece gözüyle gördüğüne inanan kişi değildir; mümin, Allah'ın (azze ve celle) haber verdiğine gözü kapalı güvenen insandır. Cenneti henüz görmemiştir ama varlığından emindir; cehennemi görmemiştir ama ondan Allah'a sığınır; melekleri görmemiştir ama varlıklarına iman eder. Aynı şekilde Allah'ın ve Resûlü'nün haber verdiği sevaplara da gönülden inanır.

Ne var ki bu imanın günlük hayata yansıması her zaman aynı güçte olmamaktadır. Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem), selâm vermenin faziletini anlatırken de bunu rakamlarla ifade etmiştir. "Esselâmu Aleyküm" diyene on sevap, "Esselâmu Aleyküm ve Rahmetullah" diyene yirmi sevap, "Esselâmu Aleyküm ve Rahmetullahi ve Berekâtüh" diyene ise otuz sevap olduğunu haber vermiştir. Dikkat edelim; burada değişen şey yalnızca birkaç kelimedir. Harcanan zaman birkaç saniyeyi geçmez; insan ne yorulur ne de maddî bir bedel öder. Fakat kazancı kat kat artar. Buna rağmen çoğu zaman selâmı kısa tutmayı tercih ediyor, hatta bazen selâm vermeyi bile ihmal ediyoruz.

Demek ki mesele fırsatın azlığı değil, o fırsatın değerini yeterince kavrayamamaktır. Yeniden öğrenmemiz gereken ilk hakikat şudur: Mümin sadece parasının değil, sevabının da hesabını yapan insandır. Dünya kazancı geçicidir; fakat Allah'ın katında biriken sevaplar ebedî hayatımıza yatırım yapan gerçek sermayedir.

Kur'ân-ı Kerîm ve sünnet, müminin dikkatini sürekli ahiret kazancına yöneltmek için birçok ibadetin sevabını belirli sayılarla ifade etmiştir. Bu, Allah'ın kullarına olan eşsiz bir lütfudur. Rabbimiz kulunun amellerini teşvik ederken bire on, hatta bire yedi yüz kat müjde vermektedir:

"Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, her başağında yüz dane olmak üzere yedi başak veren bir danenin durumu gibidir. Allah dilediğine kat kat verir." (Bakara Suresi, 261. Ayet)

Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) da cemaatle kılınan namazın tek başına kılınan namazdan yirmi yedi derece daha faziletli olduğunu haber verir. Bir iş yerinde aynı işi yapan iki kişiden birine normal ücret, diğerine ise yirmi yedi kat fazla ücret teklif edilse hangimiz ikinci teklifi geri çeviririz? Hiç kimse. Çünkü insan fıtraten kazancını artırmak ister. Peki aynı insan, Allah'ın yirmi yedi kat ecir vaat ettiği bir fırsatı neden zaman zaman önemsememektedir? Çünkü dünya kazancı hemen gözünün önündedir, ahiret kazancı ise imanla görülür. Benzer şekilde Allah (azze ve celle), Kadir Gecesi'nin bin aydan, yani yaklaşık seksen üç yıllık bir ömürden daha hayırlı olduğunu bildirmektedir. Bir iş adamına, "Bu gece yapacağın yatırım sana seksen üç yıllık garanti kazanç sağlayacak" denseydi o gece bir dakika bile uyumazdı. Fakat Kadir Gecesi geldiğinde, nice Müslüman o vaadin değerini yeterince hissedemediği için geceyi sıradan geçirebiliyor.

Aslında modern insanın en büyük problemlerinden biri, değer ölçülerinin bütünüyle dijitalleşip dünyevileşmesidir. Bugün insanlar telefonlarının şarj yüzdesini milimi milimine takip ediyor, banka hesaplarındaki son rakamları ezbere biliyor, yatırımlarını anlık kontrol ediyor. Sosyal medyada kaç takipçisi olduğunu, videosunun kaç kişi tarafından izlendiğini, paylaşımının kaç beğeni aldığını anbean izliyor. Sayılar artık sadece ekonomiyi değil, insanın psikolojisini ve mutluluğunu da yönetiyor. Oysa aynı insan, bir gün içerisinde kaç defa Allah'ı zikrettiğini, kaç defa istiğfar ettiğini, kaç kişiye selâm verdiğini veya kaç iyilik yaptığını bilmiyor. Bu durum bize sarsıcı bir gerçeği gösterir: İnsan, hangi rakamı takip ediyorsa aslında onun peşinden gidiyordur. Eğer bütün dikkatimizi banka hesaplarındaki veya sosyal medyadaki rakamlara vermişsek, kalbimiz de oraya bağlanır.

Fakat müminin kalbi, yalnızca dünyanın rakamlarına bağlanamaz. Çünkü o bilir ki, dünyanın bütün hesapları ölümle birlikte sıfırlanacaktır. Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) bu çıplak gerçeği şu hadis-i şerifiyle zihnimize kazımıştır:

"Ölüyü (mezara kadar) üç şey takip eder: Ailesi, malı ve ameli. Bunlardan ikisi geri döner, biri kalır: Ailesi ve malı geri döner, ameli kendisiyle baki kalır." (Buhârî, Müslim)

Bir gün banka hesaplarımız kapanacak, maaşlarımız kesilecek, evlerimiz başkalarının olacak, arabalarımız başka insanlar tarafından kullanılacak ve biriktirdiğimiz mallar miras olarak dağıtılacak. Fakat bir şey bizimle birlikte kabre kadar gelecek ve sonrasında da bizimle kalacaktır: Amel defterimiz. İşte gerçek muhasebe orada başlayacaktır. Kur'ân-ı Kerîm, insanın yaptığı hiçbir iyiliğin zayi edilmeyeceğini haber verir: "Kim zerre miktarı hayır işlemişse onun karşılığını görür." (Zilzâl Suresi, 7. Ayet) Samimiyetle söylenmiş bir güzel söz, içten verilen bir selâm, okunan bir Kur'an harfi, gizlice verilen bir sadaka, kimsenin bilmediği bir gözyaşı... Bunların hiçbiri Allah'ın katında karşılıksız değildir.

Bu yüzden mümin, her gün kendisine şu küçük ama hayati muhasebeyi yapmalıdır: Bugün kaç kişiyi sevindirdim? Kaç defa Rabbimi zikrettim, kaç defa istiğfar ettim? Kaç sevap fırsatını değerlendirdim ve en önemlisi, kaç fırsatı fark etmeden kaybettim? Hz. Ömer’in (r.a.) o meşhur uyarısı tam da bu noktada hayat rehberimiz olmalıdır: "Hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba çekin, amelleriniz tartılmadan önce kendiniz tartın." Bu sorular, bilinçli bir kulluğa götürür. Amaç geleceği daha bereketli hâle getirmektir. Bugün birçok insan dünya yatırımı için eğitimler alırken, en büyük yatırımın Allah katında değer kazanan ameller olduğunu unutmamalıyız. Bu yatırımın iflası, enflasyonu, çalınması veya tükenmesi yoktur. Üstelik bu yatırımın sahibi, vaat ettiğinden asla dönmeyen Rabbimizdir.

Öyleyse yeniden kendimize dönelim ve şu soruyu samimiyetle soralım: Ben hangi rakamın peşindeyim? Dünyanın bana birkaç yıl fayda sağlayacak geçici rakamlarının mı, yoksa ebedî hayatımı aydınlatacak sevap rakamlarının mı? Bu soruya vereceğimiz cevap, ahiret yolculuğumuzu da belirleyecektir. Çünkü gerçek zenginlik hesapta görünen para değil, amel defterinde biriken salih amellerdir. Gerçek kazanç dünyanın alkışını toplamak değil, Allah'ın rızasını kazanmaktır. Ve gerçek muhasebe amel defterleri açılırken yapılacaktır.

Akıllı mümin, bütün bu rakamların içinde kendisini Rabbine yaklaştıracak olanları seçebilen kişidir. Dünyanın rakamları zamanla silinir; fakat Allah'ın katında yazılan sevaplar, O'nun rahmetiyle ebediyete kadar değerini korur. İşte bu sebeple, her gün yeni bir kazancın peşine düşmeden önce kendimize sormaya devam edelim: "Bugün, gerçekten hangi rakamın peşindeyim?"